Program Preorientacji Zawodowej

• • • Program preorientacji zawodowej dzieci w wieku przedszkolnym

    • I. PODSTAWY PRAWNE

      Prowadzenie działań związanych z preorientacją zawodową w przedszkolu reguluje m. in. ustawa z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo Oświatowe, w której zapisano, że system oświaty zapewnia przygotowanie uczniów do wyboru zawodu i kierunku kształcenia. Szczegółowe regulacje wprowadza rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 16 sierpnia 2018r. w sprawie doradztwa zawodowego (Dz. U. 2018 poz. 1675 ze zmianami).

       

      II. ZAŁOŻENIA OGÓLNE PROGRAMU

      Głównym celem programu preorientacji zawodowej w przedszkolu jest budowanie ciekawości świata, poczucia własnej wartości oraz pozytywnej postawy wobec pracy. Program ma na celu rozwijanie zainteresowań dzieci, pobudzanie ich marzeń zawodowych, a także kształtowanie postaw takich jak proaktywność, sprawczość, samodzielność, porządkowość i szacunek do pracy innych. 

      Zajęcia powinny:

      - mieć praktyczny charakter (doświadczenia edukacyjne) - rezygnacja z biernego słuchania na rzecz zabaw tematycznych, eksperymentów i bezpośrednich obserwacji.

      - być zintegrowane z codzienną aktywnością - treści nie stanowią osobnego przedmiotu, są naturalnie włączane w codzienne zajęcia dydaktyczne, gry i zabawy wolne.

      - powinny rozwijać kompetencje kluczowe - kształtowanie kreatywności, krytycznego myślenia, umiejętności komunikacji i współdziałania w grupie

      - współpraca ze środowiskiem - zaangażowanie rodziców (dzielenie się pasjami i zawodami) oraz organizacja wizyt zawodoznawczych w lokalnych zakładach pracy.

      Zadania z zakresu preorientacji zawodowej realizuje nauczyciel wychowania przedszkolnego. Działania powinny być zaplanowane i systematyczne zgodnie z podstawą programową wychowania przedszkolnego i programem wychowania przedszkolnego. Program stanowi realizację jednolitej, uwzględniającej etapy rozwojowe uczestników, systemowej koncepcji preorientacji zawodowej, rozumianej jako ogół działań o charakterze wychowawczym, podejmowanych przez nauczycieli i rodziców, ukierunkowanych na zbliżanie dzieci w wieku przedszkolnym do środowiska pracy.

      Zgodnie z modułową strukturą programu na każdym etapie wychowania przedszkolnego realizowane są cele z czterech obszarów:

      - poznawanie własnych zasobów

      - świat zawodów i rynek pracy;

      - rynek edukacyjny i uczenie się przez całe życie

      - planowanie kariery i podejmowanie decyzji edukacyjno-zawodowych.

      Treści są sukcesywnie pogłębiane/poszerzane w kolejnych latach kształcenia.

       

      III. CELE PREORIENTACJI ZAWODOWEJ

      1.Poznanie świata zawodów:

      - Wprowadzenie dzieci w różnorodność zawodów wykonywanych przez osoby w ich otoczeniu (np. w przedszkolu, rodzinie, lokalnej społeczności).

      - Zapoznanie z podstawową specyfiką pracy wybranych profesji (np. lekarz, strażak, piekarz, nauczyciel).

      2. Kształtowanie postawy pracy:

      - Wdrażanie dzieci do wysiłku, wytrwałości i sumienności w wykonywaniu powierzonych zadań.

      - Budowanie szacunku do pracy ludzkiej w różnych formach i zawodach.

      3. Rozwijanie motywacji i zainteresowań:

      - Pobudzanie i rozwijanie wrodzonej ciekawości poznawczej oraz indywidualnych zainteresowań dzieci.

      - Motywowanie do podejmowania różnorodnych aktywności i działania.

      4. Stymulowanie marzeń prozawodowych:

      - Budowanie wiary we własne siły i możliwości.

      - Wspieranie wyobraźni dzieci na temat ich własnej przyszłości i kim chciałyby zostać.

       

       

      IV. TREŚCI PROGRAMOWE

      Zgodnie z przepisami, program musi obejmować cztery kluczowe obszary rozwoju dziecka.

       

      1.Poznawanie własnych zasobów - budowanie samowiedzy dziecka.

      - dziecko uczy się mówić o tym, co lubi robić, co je ciekawi i w czym czuje się dobrze.

      - identyfikowanie swoich mocnych stron oraz rozwijanie uzdolnień w codziennych zabawach.

      - próby podejmowania różnych działań i dzielenie się ich efektami z rówieśnikami.

       

      2. Poznawanie świata zawodów i rynku pracy - przybliżenie dziecku otaczającej go rzeczywistości społeczno-gospodarczej:

      - rozpoznawanie i nazywanie zawodów w najbliższym otoczeniu (np. strażak, lekarz, piekarz, nauczyciel).

      - wyjaśnianie, czym zajmują się osoby wykonujące dany zawód i jakich narzędzi używają.

      - budowanie szacunku do pracy ludzi i zrozumienie, że każda praca jest ważna dla funkcjonowania społeczeństwa

       

      3. Rynek edukacyjny i uczenie się przez całe życie - kładzie nacisk na sam proces zdobywania wiedzy:

      - rozbudzanie ciekawości świata, chęci zadawania pytań i odkrywania nowych rzeczy.

      - skojarzenie nauki i zabawy z procesem, który pozwala stawać się coraz bardziej samodzielnym

       

      4. Planowanie kariery i podejmowanie decyzji edukacyjno-zawodowych - rozwijanie kluczowych umiejętności decyzyjnych:

      - ćwiczenie umiejętności decydowania w codziennych sytuacjach (np. wybór zabawy, podział ról w grupie).

      - rozwijanie umiejętności pracy w zespole, negocjowania i radzenia sobie w sytuacjach problemowych.

      - snucie pierwszych marzeń o tym, „kim chciałbym zostać w przyszłości” poprzez zabawy tematyczne.

       

      V . FORMY I METODY PRACY:

      1. Metody aktywizujące i praktyczne :

      - Zabawy tematyczne i naśladowcze (role-play) - dzieci wcielają się w role kucharza, lekarza, strażaka czy fryzjera, używając bezpiecznych rekwizytów.

      - Wycieczki i wizyty studyjne - wyjścia do autentycznych miejsc pracy (np. piekarnia, poczta, biblioteka, gabinet weterynaryjny) pozwalające poznać zawód „od zaplecza”.

      - Spotkania z ekspertami - zapraszanie przedstawicieli różnych profesji (w tym rodziców dzieci) do przedszkola.

      - Proste eksperymenty i warsztaty - samodzielne wykonywanie prostych czynności (np. pieczenie chleba, sadzenie roślin, majsterkowanie).

      2. Metody słowne i oglądowe:

      - Literatura dziecięca i multimedia - czytanie opowiadań, wierszyków, oglądanie filmów edukacyjnych prezentujących specyfikę danej pracy.

      - Zagadki, rebusy i gry dydaktyczne - memory zawodowe, puzzle, domino z atrybutami zawodów.

       

      Formy:

      - Praca indywidualna - samodzielne rysowanie wymarzonego zawodu, układanie puzzli tematycznych, wykonywanie zadań w kartach pracy.

      - Praca w małych grupach - budowanie z klocków makiety miasta/remizy, przygotowywanie zdrowego posiłku podczas warsztatów kulinarnych.

      - Praca z całą grupą (zbiorowa) - udział w spotkaniu z zaproszonym policjantem, wspólne oglądanie teatrzyku o zawodach, gry ruchowe.

      - Formy we współpracy z otoczeniem – angażowanie rodziców prezentacja ich pasji/zawodów, współpraca z lokalnymi instytucjami rzemieślniczymi, usługowymi

       

      VII. WERYFIKACJA EFEKTÓW DZIAŁAŃ ZAMIAST OCENIANIA:

      Założone cele programu powinny podlegać weryfikacji, a więc ocenie, w jakim stopniu zostały one zrealizowane dzięki podjętym działaniom. Może się to odbywać poprzez:

      • pytania ewaluacyjne do dzieci dotyczące zrozumienia przekazywanych treści, potrzeby kontynuowania/poszerzenia tematu, atrakcyjności zajęć

      • autorefleksję i samoocenę uczestników - swobodne wypowiedzi na zakończenie zajęć z wykorzystaniem głównie skojarzeń i myślenia analogicznego

      • zbieranie opinii i informacji zwrotnych od rodziców

      • analizę prac dzieci, wykonanych w ramach działań z zakresu preorientacji zawodowej.

      VII. EWALUACJA PROGRAMU

      Rolą ewaluacji programu jest analiza jego skuteczności, tzn. określenie, w jakim stopniu realizacja tego programu przyczynia się do osiągania założonych w nim celów. Ewaluacja prowadzona jest w sposób ciągły poprzez okresowe spotkania osób realizujących program preorientacji zawodowej w przedszkolu, które posłużą omówieniu skuteczności podejmowanych działań.

      Proponuje się zastosowanie do ewaluacji technik:

      -analiza dokumentacji (karty, monitoringu, dzienniki –tematy zajęć),

      -zdjęcia ze spotkań,

      -analiza wytworów dzieci

      - wywiady i rozmowy podsumowujące z przedszkolakami.

      - informacje zwrotne od rodziców uczestniczących w spotkaniach.

       

      VIII. PROPOZYCJE DZIAŁAŃ W RAMACH PROGRAMU PREORIENTACJI ZAWODOWEJ W PRZEDSZKOLU

      Propozycje działań, które można wdrożyć w programie przedszkolnym.

       

      1. Spotkania z rodzicami i przedstawicielami różnych zawodów („Gość w przedszkolu”)

      - Wizyty fachowców - zapraszanie rodziców lub lokalnych specjalistów (np. strażaka, policjanta, lekarza, stomatologa, piekarza, bibliotekarza).

      -Prezentacja rekwizytów - pokazywanie przez gości narzędzi pracy, elementów stroju oraz opowiadanie w przystępny sposób o swojej codziennej pracy.

      - Praktyczne pokazy - krótkie warsztaty, np. wspólne robienie prostych wypieków z piekarzem czy nauka prawidłowego mycia zębów z higienistką.

      2. Wycieczki edukacyjne

      - Poznawanie miejsca pracy - wizyty w najbliższym otoczeniu przedszkola – w bibliotece, sklepie, poczcie, gabinecie weterynaryjnym, straży pożarnej czy kawiarni.

      - Obserwacja pracy - zwracanie uwagi dzieci na specyfikę pracy osób, które spotykają na co dzień (np. pani woźnej, kucharza w przedszkolnej kuchni, ogrodnika dbającego o teren wokół placówki).

      3. Zabawy badawcze i dydaktyczne

      - „Kim jestem?” (Zagadki i pantomima) - odgadywanie zawodów na podstawie pokazywanych ruchów (np. naśladowanie kierowania autem, malowania ściany) lub charakterystycznych dźwięków.

      - Strefy/kąciki tematyczne w sali - organizacja stałych lub zmiennych stref/kącików zabaw (szpital, sklep, salon fryzjerski, warsztat majsterkowicza), w których dzieci odgrywają role dorosłych.

      - Segregowanie rekwizytów - dopasowywanie przedmiotów do odpowiedniego zawodu (np. stetoskop do lekarza, pędzel do malarza, hełm do strażaka).

      4. Działania plastyczne i techniczne

      - „Kim będę w przyszłości?” - prace plastyczne (rysowanie, wyklejanie) przedstawiające wymarzony zawód dziecka.

      - Tworzenie atrybutów zawodowych - wykonywanie z papieru i materiałów recyklingowych czapek kucharskich, odznak policyjnych czy pasów narzędziowych.

      5. Wykorzystanie literatury i multimediów

      - Czytanie bajek i wierszy - korzystanie z utworów poruszających tematykę pracy (np. wiersze Juliana Tuwima czy seria książeczek o przygodach różnych fachowców).

      - Interaktywne narzędzia - korzystanie z bezpiecznych baz i platform edukacyjnych, takich jak Mapa Karier, oferujących plansze, ilustracje i inspiracje do rozmów o świecie pracy.