Program Preorientacji Zawodowej
Program preorientacji zawodowej dzieci w wieku przedszkolnym
I. PODSTAWY PRAWNE
Prowadzenie działań związanych z preorientacją zawodową w przedszkolu reguluje
m.in. ustawa z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe, w której zapisano, że system
oświaty zapewnia przygotowanie uczniów do wyboru zawodu i kierunku kształcenia.
Szczegółowe regulacje wprowadza rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 16
sierpnia 2018r. w sprawie doradztwa zawodowego (Dz.U. 2018 poz. 1675 ze zmianami).
II. ZAŁOŻENIA OGÓLNE PROGRAMU
Głównym założeniem programu preorientacji zawodowej w przedszkolu jest wstępne
zapoznawanie dzieci z wybranymi zawodami z ich najbliższego otoczenia, aby kształtować
pozytywną postawę wobec pracy i motywację do działania. Program ma na celu rozwijanie
zainteresowań dzieci, pobudzanie ich marzeń zawodowych, a także kształtowanie postaw
takich jak proaktywność, sprawczość, samodzielność, porządkowość i szacunek do pracy
innych.
Zadania z zakresu preorientacji zawodowej realizuje nauczyciel wychowania
przedszkolnego. Działania powinny być zaplanowane i systematyczne zgodnie z podstawą
programową wychowania przedszkolnego i programem wychowania przedszkolnego.
Program stanowi realizację jednolitej, uwzględniającej etapy rozwojowe uczestników,
systemowej koncepcji preorientacji zawodowej, rozumianej jako ogół działań o charakterze
wychowawczym, podejmowanych przez nauczycieli i rodziców, ukierunkowanych na
zbliżanie dzieci w wieku przedszkolnym do środowiska pracy.
Rolą wychowania przedszkolnego jest m.in. zapewnienie dziecku poczucia
bezpieczeństwa. Ten zasób jest kluczowy w formowaniu się preorientacji zawodowej
rozumianej nie tylko jako zbiór informacji o zawodach, ale przede wszystkim grupa
kluczowych kompetencji, których rozwój jest możliwy pod warunkiem poczucia
bezpieczeństwa i zaufania do otoczenia. Zgodnie z modułową strukturą programu na każdym
etapie wychowania przedszkolnego realizowane są cele z czterech obszarów:
- poznawanie własnych zasobów
- świat zawodów i rynek pracy;
- rynek edukacyjny i uczenie się przez całe życie
- planowanie własnego rozwoju i podejmowanie decyzji edukacyjno-zawodowych.
Treści są sukcesywnie pogłębiane/poszerzane w kolejnych latach kształcenia.
III. CELE PREORIENTACJI ZAWODOWEJ
- Zapoznanie ze światem zawodów - wprowadzenie dzieci w różnorodność zawodów,
zwłaszcza tych związanych z ich najbliższym otoczeniem.
- Kształtowanie postawy wobec pracy - budowanie pozytywnego stosunku do pracy,
zaangażowania i motywacji do podejmowania działań.
- Rozwijanie zainteresowań i uzdolnień - stymulowanie ciekawości dzieci, rozwijanie ich
naturalnych predyspozycji i zachęcanie do odkrywania własnych talentów.
- Pobudzanie prozawodowych marzeń - kreowanie pozytywnych wyobrażeń o przyszłych
zawodach i wspieranie rozwoju aspiracji.
- Rozumienie ról społecznych - uczenie rozpoznawania i nazywania ról zawodowych osób z
otoczenia, np. policjanta czy strażaka.
- Wdrażanie do aktywności - kształtowanie umiejętności dążenia do celu, planowania, pracy
zespołowej i przestrzegania zasad.
- Budowanie samoświadomości - pomaganie dzieciom w poznawaniu własnych preferencji i
tego, co lubią robić.IV. TREŚCI PROGRAMOWE
l. POZNANIE SIEBIE - m.in.: zainteresowań, zdolności i uzdolnień, mocnych i słabych
stron jako potencjalnych obszarów do rozwoju, ograniczeń, kompetencji (wiedzy,
umiejętności i postaw), wartości, predyspozycji zawodowych, stanu zdrowia.
Dziecko:
l. l określa, co lubi robić;
l .2 podaje przykłady różnych zainteresowań;
l .3 określa, co robi dobrze;
1.4 podejmuje działania i opisuje, co z nich wyniknęło dla niego i dla innych.
2. ŚWIAT ZAWODÓW I RYNEK PRACY - poznawanie zawodów, wyszukiwanie oraz
przetwarzanie informacji o zawodach i rynku pracy, umiejętność poruszania się po nim,
poszukiwanie i utrzymanie pracy.
Dziecko:
2. l odgrywa różne role zawodowe w zabawie;
2.2 podaje nazwy zawodów wykonywanych przez osoby w jego najbliższym otoczeniu i
nazwy tych zawodów, które wzbudziły jego zainteresowanie, oraz identyfikuje i opisuje
czynności zawodowe wykonywane przez te osoby;
2.3 wskazuje zawody zaangażowane w powstawanie produktów codziennego użytku oraz w
zdarzenia, w których dziecko uczestniczy, takie jak wyjście na zakupy, koncert, pocztę;
2.4 podejmuje próby posługiwania się przyborami i narzędziami zgodnie z ich
przeznaczeniem oraz w sposób twórczy i niekonwencjonalny;
2.5 opowiada o sobie w grupie rówieśniczej.
3. RYNEK EDUKACYJNY I UCZENIE SIĘ PRZEZ CAŁE ŻYCIE - znajomość systemu
edukacji i innych form uczenia się, wyszukiwanie oraz przetwarzanie informacji o formach i
placówkach kształcenia, uczenie się przez całe życie.
Dziecko:
3.1 nazywa etapy edukacji (bez konieczności zachowania kolejności chronologicznej);
3.2 nazywa czynności, których lubi się uczyć.
4. PLANOWANIE WŁASNEGO ROZWOJU I PODEJMOWANIE DECYZJI - planowanie
ścieżki edukacyjnej i zawodowej z przygotowaniem do zdobywania doświadczenia
zawodowego oraz refleksji nad nim, podejmowanie i zmiany decyzji dotyczących edukacji i
pracy, korzystanie z całożyciowego poradnictwa kariery.
Dziecko:
4. l opowiada, kim chciałoby zostać;
4.2 na miarę swoich możliwości planuje własne działania lub działania grupy rówieśniczej
przez wskazanie pojedynczych czynności i zadań niezbędnych do realizacji celu;
4.3 podejmuje próby decydowania w ważnych dla niego sprawach, indywidualnie i w ramach
działań grupy rówieśniczej.
V . FORMY I METODY PRACY:
- praca z całą grupą, w małych zespołach, parach, oraz indywidualnie
- Metody: obserwacja, zabawowa, praktycznego działania, stawianych zadań, aktywizujące,
projektu
VI.WARUNKI I SPOSOBY RELIZACJI PROGRAMU:Określone w programie cele przewidziane są do realizacji:
a. podczas zajęć wychowania przedszkolnego (w ramach realizacji podstawy programowej);
b. podczas działań, które wynikają z rozporządzenia w sprawie zasad udzielania i organizacji
pomocy psychologiczno-pedagogicznej, a które prowadzone są przez nauczycieli i
specjalistów;
c. podczas innych działań związanych z preorientacją zawodową realizowanych w
przedszkolu i poza nim (np. Talent Show, spotkania z pasjonatami i przedstawicielami
różnych zawodów, wycieczki do zakładów pracy).
W realizację programu preorientacji zawodowej powinno zostać włączone otoczenie
społeczno-gospodarcze, w szczególności rodzice oraz przedstawiciele zakładów pracy i
pracodawców, a także instytucji edukacyjnych oraz instytucji działających na rynku pracy.
Preorientacja zawodowa powinna być ukierunkowana na kształtowanie:
a. proaktywnych postaw dzieci wobec pracy i edukacji ze zwróceniem uwagi na zasady etyki
pracy jako fundamentu aktywności zawodowej;
b. sprawczości, tj. przekonania, że są podmiotami własnych działań i są zdolni do
wprowadzania zmian w swoim bliższym i dalszym otoczeniu;
c. samodzielności i samoobsługi oraz kształtowanie takich cech jak utrzymanie ładu,
doprowadzanie podejmowanych prac do końca i porządkowanie miejsca pracy;
d. szacunku do pracy innych;
e. umiejętności współdziałania.
Działania realizowane w ramach preorientacji zawodowej powinny wspierać
eliminowanie stereotypów dotyczących ról społecznych i zawodowych. Preorientacja
zawodowa powinna być stałą perspektywą prowadzenia wychowania przedszkolnego w ciągu
dnia, w trakcie swobodnych zajęć dzieci w kącikach tematycznych oraz w czasie zajęć
dotyczących poznawania zawodów najbliższych dziecku. W czasie zajęć dzieci powinny
poszerzać świadomość dotyczącą świata zawodów z wykorzystaniem prostych zabaw.
Zadania z zakresu preorientacji zawodowej realizuje nauczyciel wychowania
przedszkolnego, organizując zajęcia i wycieczki (np. do zakładów pracy), spotkania z
przedstawicielami różnych zawodów. Efektywność realizacji wyznaczonych celów
warunkowana jest pozyskaniem do współpracy rodziców dzieci. Wsparcie ze strony rodziców
poprzedzone zaznajomieniem ich z ideą preorientacji zawodowej wzmacnia działania
przedszkola w tym obszarze, a przede wszystkim utrwala kształtowane postawy oraz
samodzielność i poczucie sprawstwa u dzieci. Spotkania z rodzicami służą poszerzaniu
świadomości w zakresie zadań i możliwości rozwojowych ich dzieci, pozyskanie rodziców do
współpracy w obszarze preorientacji zawodowej, gwarantuje możliwość szerszej współpracy
ze środowiskiem lokalnym, np. spotkania z przedstawicielami różnych zawodów, organizacja
wycieczek do zakładów pracy czy organizacja spotkań z pasjonatami.
VII. WERYFIKACJA FEKTÓW DZIAŁAŃ ZAMIAST OCENINIA:
Założone cele programu powinny podlegać weryfikacji, a więc ocenie, w jakim
stopniu zostały one zrealizowane dzięki podjętym działaniom. Może się to odbywać poprzez:
• pytania ewaluacyjne do dzieci dotyczące zrozumienia przekazywanych treści, potrzeby
kontynuowania/poszerzenia tematu, atrakcyjności zajęć
• autorefleksję i samoocenę uczestników - swobodne wypowiedzi na zakończenie zajęć z
wykorzystaniem głównie skojarzeń i myślenia analogicznego
• zbieranie opinii i informacji zwrotnych od rodziców
• analizę prac dzieci, wykonanych w ramach działań z zakresu preorientacji zawodowej.
VIII. EWALUACJA PROGRAMURolą ewaluacji programu jest analiza jego skuteczności, tzn. określenie, w jakim
stopniu realizacja tego programu przyczynia się do osiągania założonych w nim celów.
Ewaluacja prowadzona jest w sposób ciągły poprzez okresowe spotkania osób realizujących
program preorientacji zawodowej w przedszkolu, które posłużą omówieniu skuteczności
podejmowanych działań.
Proponuje się zastosowanie do ewaluacji technik:
-analiza dokumentacji (karty, monitoringu, dzienniki –tematy zajęć),
-zdjęcia ze spotkań,
-analiza wytworów dzieci.
IX. PROPOYZCJE DZIAŁAŃ W RAMACH PROGRAMU
PREORIENTACJI AWODOWEJ W PRZEDSZKOLU
Zadanie Proponowane formy realizacji
Stwarzanie sytuacji
umożliwiających
dziecku poznanie siebie-„Kim jestem?”-opowiadanie o sobie kolegom z grupy, prezentacja
własnych zainteresowań
-zabawy integracyjne
-zabawy zespołowe-nauka współpracy w grupie, wzmacnianie
poczucia własnej wartości
-„Co lubię robić?”-praca plastyczna
-prezentacja prac plastycznych przez dzieciom
-umożliwianie dzieciom udziału w konkursach plastycznych,
recytatorskich, wokalnychWprowadzenie dzieci
w świat zawodów i
rynek pracy-„Urządzam stałe kąciki zainteresowań w sali”-dziecko
uczestniczy w aranżacji przestrzeni wokół siebie
-tworzenie czasowych kącików zainteresowań zgodnie z omawianą
tematyką, sprzyjających podejmowaniu zabaw tematycznych
-wykorzystanie układanek, gier, plansz edukacyjnych, wierszy,
opowiadań, zagadek, historyjek obrazkowych, ilustracji w trakcie
zajęć i zabaw z dziećmi.
-zabawy naśladowcze i dramowe prezentujące pracę
przedstawicieli różnych zawodów
- przygotowywanie prostych potraw/posiłków np.pieczenie
ciasteczek, przygotowywanie soków, kanapek itp.
-„Skąd się bierze…?”-oglądanie filmów edukacyjnych,
wskazywanie zawodów zaangażowanych w powstawanie
produktów codziennego użytku
-„Jaki zawód wykonują moi rodzice?”-poznawanie zawodów
rodziców
-„Wiem kto pracuje w przedszkolu”-poznanie zawodów
pracowników przedszkola: nauczyciel, kucharka, intendentka,
konserwator…
-zapraszanie do przedszkola przedstawicieli różnych zawodów:
policjanta, strażaka, pielęgniarki itp.
-obserwacje, np. w trakcie spacerów
-współpraca ze środowiskiem lokalnym - wycieczki do różnych
zakładów pracy i instytucji użyteczności publicznejPokazanie dzieciom
rynku edukacyjnego
oraz znaczenia uczenia-wycieczka do szkoły podstawowej
się przez całe życie
Planowanie własnego
rozwoju i
podejmowania decyzji
edukacyjno-
zawodowych-„Kim będę?”-np. praca plastyczna, zabawa w kalambury
-„Przewodnik po zawodach”-wykonanie pracy plastycznej,
uwzględniającej czynności i atrybuty charakterystyczne dla danego
zawodu
-gry i zabawy zespołowe wymagające podejmowania decyzjiX. PROPOZYCJE TEMATÓW REALIZOWANYCH W RAMACH
PROGRAMU PREORIENTACJI ZAWODOWEJ (wg Ośrodka Rozwoju
Edukacji)
1.Moje pierwsze portfolio.
2.Urządzamy kąciki zainteresowań.
3.Moje życie to pasja.
4.Dzień inny niż wszystkie, czyli: „Co tu robić? W co się bawić?”.
5.Pokaz naszych zainteresowań.
6.Zobacz, jak wygląda świat!
7.Praca dla innych.
8.Przewodnik po zawodach.
9.Wszyscy dla wszystkich.
10.Zielono Mi!
11.Wiem, kto pracuje w przedszkolu.
12.W zagadce ukryty jest zawód.
13.Co potrafią sprawne ręce?
14.Jestem twórcą!
15.Jak jest w szkole?
16.Gdy będę większy, to…
17.U źródeł wiedzy!
18.Kim chcę zostać w przyszłości?
19.Mój pokój – mój świat.